Toksične namirnice za svinje: Šta treba izbjegavati u ishrani?

Svinje su svaštojedi ili svejedi, pa se u praksi često čuje da ne biraju hranu. Takođe, navodi se često da im se može davati bilo koja hrana u bilo kojim količinama. I ovdje je greška. Dakle, bez obzira na to što svinje zaista ne biraju mnogo hranu koju jedu, ona mora biti mikrobiološki ispravna te u optimalnoj količinskoj mjeri ponuđena.

Postoje hraniva i namirnice čije se davanje u ishrani treba izbjegavati. Ova hraniva mogu biti toksična za svinje, izazivati dijareju, slabe priraste te neke nervne poremećaje. Naročito mogu imati efekta kod mladih životinja i krmača u laktaciji, otvarajući put ka potencijalnim uginućima.

U nastavku teksta slijedi primjer takvih namirnica/hraniva, te šta raditi u slučaju kada već dođe do njihovog konzumiranja.

Šta znači "toksično" u ishrani svinja

Kod svinja, ali i svih ostalih životinja razlikujemo dva tipa toksišnog dejstva neke materije, i to kroz:

• akutnu toksičnost (brza reakcija, uginuće)
• hroničnu toksičnost (oštećenje jetre, bubrega, pad imuniteta)
  
  

Toksičnost zavisi od:

• date količine hraniva/namirnice
• uzrasta svinje
• a ponekad i od načina pripreme hrane
  
  

Koje namirnice djeluju toksično na organizam svinja?

1. Kafa


Kafa, takođe i čokolada, kakao, kofeinski čajevi i drugi nusproizvodi koji sadrže kofein i teobromin nisu dobrodošli u ishrani svinja.
Ove supstance remete srčani ritam životinje, izazivaju nervne smetnje, a u konačnom mogu dovesti do uginuća (ukoliko su prisutni u većim količinama).

Toz od kafe, a često i kesice kofeinskih čajeva često se daju svinjama, a trebalo bi ih maksimalno izbjegavati. Naročito treba ograničiti davanje mlađim kategorijama svinja, poput prasadi, kako bi se izbjegli ozbiljni zdravstveni problemi. Takođe, ove supstance mogu imati iritirajuće djelovanje na crijevnu floru mladih svinja - još jedan razlog za izbjegavanje.

2. Avokado

Avokado je toksičan za mnoge domaće životinje, među kojima se nalaze i svinje. Ova voćka sadrži materiju pod nazivom persin koja može izazvati respiratorne i srčane probleme kod svinja. Persin se nalazi u cijelom plodu, sa najvećim koncentracijama unutar špice.

Smatra se da ova aktivna materija avokada djeluje tako što oštećuje mitohondrije ćelija, što dovodi do nakupljanja tečnosti u tkivima. Rezultat je otežano disanje, slabost i srčani poremećaji. Kao i kod kofeinskih namirnica, preporuka je da se posebno izbjegava hranjenje mlađih kategorija svinja.

3. Bijeli luk

Biljke iz porodice lukovica spadaju takođe u grupu "opasnih" namirnica za domaće svinje. Iako prirodno dobar antibiotik, bijeli luk (crni, divlji, vlašac takođe) sadrži i organosulfatna jedinjenja - iritirajuće agense za organizam svinja. Ova jedinjenja izazivaju oksidativno oštećenje ćelija eritrocita, što u konačnom vodi njihovom pucanju i smanjenju protoka kiseonika kroz krv.

Posledica ishrane lukovičastim biljkama jeste anemija, slabost i ubrzano disanje. Stoga se preporučuje izbjegavanje ne samo bijelog luka, već i njegove kore, klica i jela koja ga sadrže. Organosulfidi i tiosulfati naročito se u velikim količinama mogu naći u klicama bijelog luka i ostalih lukovica.

4. Zeleni i proklijali krompir

Vjerovatno ste već čuli da je zeleni krompir opasan u ishrani ljudi. Međutim, isto tako i na isti način opasan je i za svinje. Veće količine ovakvog krompira gotovo sigurno će izazvati oštećenja ćelijskih membrana, ali i blokiranje acetilholinesteraze - jednog od važnijih enzima nervnog sistema.

Glavni "krivac" je nadaleko poznati solanin koji dovodi do prevelike aktivacije nervnih ćelija, a posledice su: prolivi, grčevi, drhtanje, poremećaj kretanja.

Krompir je idealno hranivo za svinje, pa čak i kada je mek, sa rupicama i vidno star. Bitno je ipak da nema solanina, a najočiglednije prisustvo ove materije jeste upravo zelena boja. Možete pokušati i sa uklanjanjem solanina - oštrim nožem uklonite sve djelove dok ne dođete do čiste bijele, crvenkaste ili žute boje (u zavisnosti od sorte krompira).

5. Otrovno bilje

Kod svinja na otvorenom, ali i u zatvorenom ekstenzivnom sistemu česta je praksa davanja zelenišnih hraniva. Ova hraniva nose dobro poznate beneficije od boljeg varenja, pa sve do kvalitetnije krajnje sirovine - mesa. Ipak treba znati da u prirodi postoji niz toksičnih, vrlo opasnih biljaka koje široko treba izbjegavati. Neke od njih uključuju:

• tatulu (Datura stramonium)
• kukutu (Conium maculatum)
• Ljutić
• Pljesnivo sijeno sa korovima

Sve nabrojane biljke sadrže alkaloide koji mogu biti toksični za svinje. Njihova toksičnost ispoljava se kroz blokiranje parasimpaktičkog nervnog sistema. Posledice se javljaju u vidu suvih usta, drhtanja i u krajnjem paralize tijela životinje.

Kao što je i napomenuto rizik je najveći prilikom ispaše svinja na livadama i pašnjacima bogatim korovima. Takođe, rizik je veći kod mlađih kategorija svinja i lošije ishrane koncentratima. Životinje koje nisu dovoljno uhranjene prirodno će težiti manjoj selekciji hraniva i samim tim biti u većem riziku od potencijalnog trovanja.

Šta uraditi ako posumnjate na trovanje

1. Odmah ukloniti sumnjivo hranivo odnosno namirnicu.
2. Osigurati svježu vodu za piće. 
3. Kontaktirati veterinara.
4. Sačuvati uzorak hrane (ako je moguće).

Svinje iako svaštojedi, nisu kanta za otpad. Ishrana ovih životinja treba da se bazira na kvalitetnim hranivima, pojedinim nusproizvodima iz domaćinstva (opcionalno) i dovoljnim količinama vode. Svako pokvareno, sumnjivo ili na izgled ne baš dobro hranivo treba izbjegavati, baš kao i specifične namirnice nabrojane u ovom tekstu.