Invertovani sirup za pčele - kako ga sam napraviti?
Invertovani sirup obezbjeđuje pčelama lako dostupan izvor energije te smanjuje neželjene posledice koje se javljaju od običnog šećernog sirupa. Evo kako da ga sami napravite.
Prihrana pčela u savremenom pčelarstvu neizostavna je praksa. Ona treba da obezbijedi kontinuitet u proizvodnji meda, sačuva imuni sistem pčela i doprinese većoj rentabilnosti njihovog uzgoja.
Prihrana je naročito važna kada u prirodi nema dovoljno nektara (dio proljeća, veći dio jeseni i čitava zima). U ovom periodu najčešće se koristi šećerni sirup kao standardna, klasična prihrana. Međutim, jeste li znali da nije svaki sirup jednako dobar, a da njegovim invertovanjem dobijamo mnogo bolju i kvalitetniju hranu za pčele.
U nastavku donosimo šta je invertovani sirup, kada i zašto da ga koristite te kako da ga sami napravite.
Šta je invertovani sirup?
Invertovani sirup je prirodni, hidrolizovani (razgrađeni) sirup kod kojeg se saharoza iz šećera razložila na glukozu i fruktozu. Dakle, radi se o hemijskom procesu koji obezbjeđuje hranu lakše svarljivosti za pčele. Invertovanjem tj. hidrolizom šećera pčelama se obezbjeđuje kvalitetnija i prirodnija prihrana.
Proces je to koji "imitira" ponašanje pčela koje svojim enzimima (invertaze) pretvaraju nektar u med. Dakle, radi se o prirodnom procesu gdje je glavni akcenat na hidrolizi šećera.
Zašto koristiti invertovani sirup?
Običan šećerni sirup u sebi sadrži čistu saharozu koja u većim količinama može naškoditi pčelama. Sa druge strane, invertovani šećerni sirup ima sledeće prednosti:
- Lakši za varenje: kada se jednom razloži na glukozu i fruktozu, pčele ne moraju da troše snagu na varenje saharoze. U invertovanom sirupu pčele direktno koriste ova dva monosaharida (poput prihrane medom).
- Manje opterećenje digestivnog sistema: tokom zime je jako važno ne opterećivati digestivni sistem pčela. Veće količine običnog sirupa često znače veće količine nesvarenih materija u crijevima, što značajno remeti pravilan digestivni rad kod pčela.
- Brže usvajanje energije: u proljeće i tokom formiranja legla od presudne je važnosti imati hranu koja obezbjeđuje brz izvor energije. Invertovani sirup predstavlja jednu od najboljih, a ujedno i najjeftinijih prihrana.
- Manji rizik od dijareje: invertovani sirup smanjuje mogućnost dijareje kod pčela (česte nuspojave običnog sirupa). Sem toga, manja je mogućnost pojave nozemoze kod pčela.
Kako napraviti invertovani sirup?
Ako niste sigurni kako se pravi klasični šećerni sirup za pčele, detaljan postupak sa odnosima i savjetima pročitajte u posebnom tekstu: Kako napraviti šećerni sirup za pčele?
Za pravljenje invertovanog sirupa nisu vam potrebni skupi dodaci, specijalne mašine niti previše rada. Dovoljno je imati osnovne sastojke koje svaki pčelar posjeduje u kući, a postupak je gotovo identičan pravljenju klasičnog šećernog sirupa.
Sastojci:
- 1 kg bijelog šećera
- 0,5 litara vode
- 2–3 g limunske kiseline
Postupak:
- Zagrijati vodu na 50–60 °C.
- Dodati šećer uz miješanje dok se potpuno ne rastvori.
- Zatim dodati limunsku kiselinu .
- Održavati temperaturu 60–70°C tokom 20–30 minuta.
Važno!
- Sirup nikako ne kuvati!
- Ne dozvoliti tamnjenje sirupa!
- Ohladiti sirup prije upotrebe ili dodatnog razblaživanja!
HMF - skrivena opasnost u sirupu
Od bezazlenog invertovanog sirupa može se lako napraviti toksičan proizvod za pčele. Razlog je to pojave hidroksimetilfurfurala (HMF) supstance koja se stvara prilikom pregrijavanja (kuvanja) sirupa.
Ova supstanca je toksična za pčele, naročito opasna zimi. Uzrokuje slabljenje društva, a naposletku može dovesti do masovnog uginuća pčela.
Kako izbjeći HMF?
Hidroksimetilfurfural se izbjegava pravilnom pripremom šećernog sirupa. Potrebno je pridržavati se sledećeg:
- Ne prelaziti temperaturu zagrijavanja veću od 70°C.
- Ne zagrijavati sirup više puta.
- Ne koristiti više od 3g limunske kiseline na 1 kg šećera.
Kada koristiti invertovani sirup?
Invertovani sirup koristi se na isti način kao i obični. Dakle:
- Proljeće - brži razvoj pčelinjeg legla te stimulisanje razvoja pčelinjeg društva.
- Jesen - sigurnija priprema za zimu, naročito ukoliko je nedovoljno prirodne hrane.
- Zima - idealno vrijeme za korišćenje razumnih količina invertovanog šećera.
Ne treba ga koristiti u slučajevima kada postoji opasnost od:
- unošenja sirupa u med
- tokom glavne paše
Zaključak
Invertovani šećerni sirup nije čarobno rešenje, a naročito ne zamjena za kvalitetnu, prirodnu ispašu pčela. Međutim, invertovanjem smanjujete mogućnost nuspojava koje se često javljaju od običnog šećernog sirupa.
