Kako prepoznati ptičji grip u jatu?

Nedavno izbijanje avijarne influence na području opština Nikšić i Bijelo Polje kod dijela farmera može izazvati zabrinutost. I to opravdanu - ptičji grip podtipa H5N1 je smrtonosna, izuzetno infektivna bolest domaćih i divljih populacija ptica, pa ekonomske posledice po živinare mogu biti ogromne.

Kako prepoznati bolest i djelovati na vrijeme - pročitajte u nastavku teksta.

Tipični znakovi koji mogu ukazivati na H5N1

Najopasniji oblik ptičjeg gripa danas u svijetu najčešće izaziva poznati H5N1, visoko patogeni, podtip virusa avijarne influence (HPAI).

Podtip je to ptičjeg gripa koji je izuzetno kontagiozan (zarazan), živina se lako inficira da bi potom bolest vrlo brzo prešla i na veći dio populacije u jatu.

Zbog samog sistema u kojem se živina drži (veliki broj jedinki zajedno na malom prostoru, visoka frekvencija životinja i sl.) gotovo sve jedinke u jatu budu zaražene, te je stoga i smrtnost visoka. Bilo kako bilo, bolest je potrebno prepoznati na vrijeme, jer na osnovu toga nadležna tijela mogu efikasno djelovati te zaustaviti dalje širenje ptičjeg gripa.

Najčešći simptomi H5N1 uključuju:

       1. Naglo uginuće ptica


Jedan od najkarakterističnijih znakova visokopatogene avijarne influence (podtipa H5N1) jeste visoka smrtnost u jatu. Ona gotovo uvijek ukazuje na bolest ptičjeg gripa, te je stoga i glavni "alarm" za farmera.

Ono što je karakteristično jeste čest izostanak simptoma prije uginuća, što može zbuniti farmera.

Iako je za bolest tipična visoka smrtnost u jatu koja može ići i do 80-100%, svako uginuće kod jedinki, pa i ono pojedinačno, treba prijaviti veterinaru ili nadležnom veterinarskom tijelu. 

        2. Pad nosivosti

Nije uvijek iznenadna smrtnost jedini niti prvi simptom ptičjeg gripa. Pad nosivosti jaja takođe se smatra čestim simptomom ove bolesti. Produktivnost se smanjuje u zavisnosti od jačine virusa, najčešće se kreće u granicama 20-40%, a u težim slučajevima i preko 40%. Često se javlja kao nagli pad praćen smanjenjem opšteg zdravlja živine:

• ptice su manje aktivne
• slabije uzimaju hranu
• često djeluju iscrpljeno

Ukoliko ishrana i uslovi okoline nisu promijenjeni, a veliki dio populacije (preko 35-50%) naglo smanji nosivost - može se posumnjati na ptičji grip.

Osim toga, mogu se javiti jaja nepravilnog oblika sa tankom ili jaja sa deformisanom ljuskom. Rezultat je to oštećenja jajaovoda i poremećaja u formiranju ljuske koji izaziva virus influence.

          3. Otežano disanje

Respiratorne smetnje još su jedan u nizu simptoma koji se mogu javiti kod avijarne influence podtipa H5N1. Oboljela živina često pokazuje sledeće simptome:

• otežano disanje
• šištanje i krkljanje
• iscjedak iz nosa
• otvaranje kljuna pri disanju

U težim slučajevima simptomi se brzo pogoršavaju, nakon čega se mogu javiti i uginuća. Treba samo spomenuti da su respiratorni simptomi opšti te da je samo na osnovu njih vrlo teško zaključiti radi li se o ptičjem gripu.

          4. Promjene na koži i otoci

Zbog promjene cirkulacije, a nekada i unutrašnjeg krvarenja, ptičji grip mogu pratiti simptomi poput plavičastih ili tamnih promjena boje češlja i kože.

Osim njih, mogu se pojaviti i otoci na tijelu, i to u predjelima:

• glave
• oko očiju
• češlja i podbradnjaka

          5. Neurološki simptomi

Kod pojedinih životinja moguće je i razvijanje neuroloških defekata. Oni se odnose na sledeće simptome:

• nekontrolisani pokreti
• iskrivljen vrat
• gubitak ravnoteže
• paraliza krila ili nogu

Nabrojani simptomi često su znak teškog oblika virusa H5N1. U mnogim slučajevima živina brzo ugine, jer dolazi do teškog oštećenja nervnog sistema.

          6. Opšti znaci bolesti

Pored specifičnih simptoma, zaražene ptice mogu pokazivati i neke nespecifične, opšte simptome. To su:

• gubitak apetita
• letargija
• nakostriješeno perje
• proliv
  
  

Može biti prisutno i odvajanje pojedinih jedinki od jata, pojava apatije i slično.

Šta uraditi ukoliko primijetite neke od simptoma?

Kako su u Crnoj Gori već zabilježena dva izbijanja ptičjeg gripa, farmer bi svako nesvakidašnje ponašanje ili nabrojani simptom trebalo da prijavi nadležnoj veterinarskoj stanici ili svom veterinaru.

Preporučuje se:

• ograničiti kontakt ljudi sa jatom
• spriječiti pristup drugim životinjama
• ne premiještati ptice sa farme
• odmah obavijestiti nadležne

Rano prijavljivanje bolesti ključan je korak u sprečavanju njenog širenja na druga gazdinstva.

Ptičji grip je bolest koja se može vrlo brzo razviti te izazvati velike gubitke na farmama živine. Zbog navedenog je važno da svaki farmer koji uzgaja ptice prijavi svaki sumnjiv slučaj, kako bi sačuvao svoje i jata drugih farmera.