Buve kod koza - kako ih spriječiti?

Zašto su buve opasne za koze?

Buve su sitni i veoma agresivni paraziti domaćih i divljih životinja, a naročito kućnih ljubimaca. Mogu uzrokovati velike štete koje se ogledaju u smanjenju produktivnosti, smanjenoj dobrobiti kod životinja, ali i prenošenju veoma opasnih, zaraznih bolesti.

Karakteristične za kućne ljubimce, buve, iako manje, mogu biti prisutne i kod koza. Razlozi za navedeno mogu biti:

• kontakt sa zaraženim divljim životinjama
• slaba higijena objekata u kojima koze borave
• prisustvo kućnih ljubimaca u blizini farme

Od kućnih ljubimaca naročit problem predstavljaju mačke. Ove životinje pretežno se drže slobodne, kontrola kontakta sa kozama je minimalna, a mačje buve (posebna vrsta) često napadaju i koze.

Iritacija i prenos opasnih bolesti

Buve su poznate po svom parazitskog djelovanju na koži koza. Hrane se krvlju životinja, a na taj način mogu prenijeti neke od teških zaraznih bolesti poput

• kju (Q) groznice
• bruceloze
• tuberkuloze
• salmoneloze

Buve negativno utiču na dobrobit koza, mogu uzrokovati porast protivupalnih markera u tijelu, a od vidljivih simptoma uzrokuju izrazit svrab. Najčeći napadi buva dešavaju se u predjelima:

• vrata i ušiju
• prepona
• osnova repa
• donjeg dijela stomaka

Glavni simptomi buva kod koza

1. Svrab

Svrab je glavni i gotovo jedini vidljiv simptom prisustva buva kod koza. Koze se vidno češu, mogu biti uznemirene, a smanjenje proizvodnje mlijeka i uginuće jaradi javljaju se kod težih oblika infestacije.

2. Lokalna upala

Na mjestu ujeda javlju se sitne crvene tačkice, a kod osjetljivih koza može se razviti i lokalna upala. Ukoliko se upala ne liječi ili pak dođe do još veće infestacije, tada je i život koze u opasnosti.

3. Opadanje dlake

Takođe, opadanje dlake drugi je najčešći vidljiv simptom koji se sreće u praksi. Ono može biti blago i teško uočljivo, što je najčešće i slučaj. Samo u težim situacijama dolazi do masovnijeg gubitka dlake.

4. Anemija - glavni klinički simptom?

Anemija kod koza povezana je sa brojnim oblicima bolesti. Uzrok tome mogu biti razni indirektni činioci koji je uzrokuju. Anemija izazvana parazitiranjem buva javlja se usled smanjenja količine krvi u tijelu, a povezana je sa ekstremnim slučajevima (više stotina buva po jednoj kozi).

U ovim situacijama ne liječi se anemija, već se liječi uzrok - buve. Ukoliko se uzrok otkloni najčešće dolazi do potpunog oporavka koze.

Mjere za sprečavanje infestacije

Često je slučaj da u praksi ne može doći do potpunog oslobađanja od buva. Razlog je taj što uglavnom postoje područja pogodna za rast i razvoj ovih sitnih parazita, a smanjenje njihove populacije na minimum treba biti glavna briga ljudi koji se bave kozarstvom.

Smanjenje populacije i privremeno suzbijanje buva uglavnom obuhvata sledeća djelovanja:

• održavanje higijene na visokom nivou
• tretiranje okoline i kozarnika prema potrebi
• kontrola kontakata sa divljim životinjama i kućnim ljubimcima

1. Održavanje higijene

Prednosti čistog i dobro održavanog kozarnika su:

• smanjenje utočišta za buve
• lakše iskorjenjivanje infestacija
• bolji imunitet kod koza (što je posebno važno)

Važno je i naglasiti i da je potrebno održavati higijenu ne samo prostora gdje borave, već i prostora gdje se koze kreću.

Buve traže skrovita i mračna mjesta, gdje polažu svoja jaja i obnavljaju životni ciklus. Naročito treba voditi računa o organskim otpacima, jer su oni često prva meta ovih parazita.

2. Tretiranje okoline insekticidima

Tretiranje okoline insekticidima druga je važna mjera u kontroli populacije buva. Uvijek je važno poštovati redosled prskanja koji se većinom nalazi na uputstu proizvođača. U teškim slučajevima moguće je vršiti modifikacije, uz stručnu pomoć.

Što se tiče odabira treba obratiti pažnju na sastav insekticida. Postoje razna sredstva (o kojima smo detaljnije pisali u tekstu Sredstva za suzbijanje buva kod koza), ona koja sadrže organofosfate i jedinjenja hlora, pa do modernijih piretroida, piretrina i njihovih jedinjenja, a sada sve više i fipronila.

Najbolji rezultati postižu se kupovinom sredstava koja sadrže više od jednog aktivnog sastojka, najčešće kombinaciju sredstava koja djeluje združeno na sve stadijume - i na odrasle parazite i na njihova jaja.

3. Kontrola kontakta sa ostalim životinjama

Posebno treba biti pažljiv kada se kupuju nove životinje. Karantin je "zlatni standard" i kada su u pitanju buve. Nove životinje mogu biti infestirane buvama, pa je širenje i na ostale životinje - neminovno.

Stoga je preporuka stroga izolacija i eventualno tretiranje životinje ukoliko se uoče buve.

Sem toga, i kontakt sa divljim populacijama životinja treba biti minimalan. Razmislite o:

• postavljanju ograde
• smanjenju boravka koza u kritičnom periodu
• izbjegavanju nekontrolisanih pašnjaka

Buve kod koza nisu ništa novo, već standardna parazitska boljka mnogih kozara. Iako djeluju uporne i nerješive, buve se kod koza rešavaju u par doslednih koraka.